O ξενώνας του Αη-Στράτη

Ανηφόρισα το φρεσκοασβεστωμένο καλντερίμι - απομεινάρι του παλιού χωριού - και συνάντησα την κυρία Τζούλια Μπαλάσκα στον παραδοσιακό ξενώνα της. Ανάμεσα σε κεφάτες παρέες Ιταλών και Ελλήνων τη ρώτησα για τον ξενώνα και τις προοπτικές του τουρισμού στο νησί.
“Το κτίριο όπου στεγάζεται ο ξενώνας εί-ναι ένα μεγάλο παλιό αρχοντικό χτισμένο από τα τέλη του περασμένου αιώνα. Το 1976 ο τότε Πρόεδρος της Κοινότητας Γαλανάκης Δημήτρης και ιδιοκτήτης του ακινήτου που ήταν η κατοικία του, φιλοξενούσε συχνά κόσμο σαν πρόεδρος για τις ανάγκες της κοινότητας επειδή δεν υπήρχε άλλο ξενοδοχείο ή ξενώνας. Αποφάσισε λοιπόν να επιχειρήσει τη δημιουργία της πρώτης οργανωμένης τουριστικής μονάδας στην κατοικία του.
Το 1984 ανέλαβα τη διεύθυνση και το 1991 γίνεται η επέκταση με αρκετά δωμάτια. Σήμερα έχει 15 δωμάτια με δυναμικό 45 - 50 κλίνες. Να σημειωθεί ότι ο Αη-Στράτης συνολικά διαθέτει 120 κλίνες από όλα τα ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Διαπιστώνω καθημερινά ότι οι ξένοι τουρίστες που επιλέγουν τον ΄Αγιο Ευστράτιο για τις διακοπές τους, εκτός δηλαδή από τους ντόπιους της διασποράς, έχουν ένα υψηλό μορφωτικό επίπεδο και είναι οικονομικά άνετοι. Έρχονται γνωρίζοντας την ιστορία του νησιού. Το επιλέγουν για την ησυχία του. Δεν επιλέγουν την πολυτέλεια αλλά την ποιότητα της παραδοσιακής φιλοξενίας. Ενδιαφέρονται για τον αγροτοτουρισμό, για να βιώνουν τον αληθινό Αη-Στράτη, να πάνε στα μαντριά για να δουν πως αρμέγουν, να επισκέπτονται τους μπαξέδες για να ποτίσουν με το γιερδέλι, τα καΐκια για να δουν πως ξεψαρίζουν.
Εδώ στον ξενώνα εκτιμούν το ζεστό και φιλικό οικογενειακό περιβάλλον, γίνονται όλοι μια παρέα. Έχω πελάτες που έρχονται και ξανάρχονται και τον συστήνουν στους γνωστούς τους.
Πρόβλημα για τον τουρισμό εδώ είναι η μικρή σεζόν που κρατά ένα μήνα περίπου. Θα μπορούσαμε να έχουμε κόσμο από το Πάσχα εάν υπήρχε σωστό λιμάνι και τακτικές συγκοινωνίες. Ο τουρίστας θέλει να έρθει σε επαφή με τους ντόπιους, ζητά λογικές τιμές και καθαριότητα. Οι ντόπιοι πρέπει να είναι πάντα φιλόξενοι και ιδιαίτερα ευγενικοί. Πρέπει να καταλάβουνε ότι όλοι οι κάτοικοι του νησιού πλέον έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με τον τουρισμό που είναι βασικός άξονας ανάπτυξης του τόπου. Οι βοσκοί π.χ. πρέπει να μαζεύουν τα ζώα τους από τις παραλίες τον Μάϊο και να τα αφήνουν ελεύθερα πάλι τον Σεπτέμβριο. Οι επαγγελματικές δραστηριότητες αλληλοεπηρεάζονται.
Να πάρουμε παράδειγμα τα άλλα νησιά. Τον τόπο μας να τον αγαπάμε, όχι να κοιτάμε μόνο πως θα τον εκμεταλλευτούμε καλύτερα.
Το ότι ο Αη-Στράτης άργησε πολύ να αναπτύξει τον τουρισμό αυτό λειτουργεί σήμερα υπέρ του γιατί διατήρησε μια αυθεντική ατμόσφαιρα άλλης εποχής”.

Του Γ. Σιγάλα

H πρώτη σύγχρονη κτηνοτροφική μονάδα

Ο κ. Γιάννος Κωνσταντίνος όχι μόνο συνεχίζει με κέφι και πολύ δουλειά την οικογενειακή παράδοση της κτηνοτροφίας αλλά είχε το θάρρος και τη διορατικότητα να χτίσει όλα τα σύγχρονα και απαραίτητα κτίρια και να δημιουργήσει όλες τις κατάλληλες υποδομές για μία σύγχρονη και βιώσιμη κτηνοτροφική μονάδα.
“Έχω σαν στόχο”, μας είπε ο ίδιος, “να πάρω πιστοποίηση για βιολογικά προϊόντα επειδή όλη η παραγωγή και τα προϊόντα μας είναι ουσιαστικά αγνά και βιολογικά. Η τιμή του κρέατος διεθνώς έχει πέσει αλλά τα γαλακτοκομικά κρατούν ακόμα καλή τιμή και τα βιολογικά προϊόντα αφήνουν ένα καλύτερο κέρδος και δικαιώνουν τους κόπους μας. Η σχετική πιστοποίηση βέβαια έχει ορισμένες προϋποθέσεις όπως σύγχρονο τυροκομείο ακόμα και πιστοποιημένο σφαγείο. Πρέπει όμως να ενδιαφερθούν και τα υπόλοιπα μέλη του αγροτοκτηνοτροφικού συνεταιρισμού να πιστοποιηθούν, ώστε η διαδικασία να είναι οικονομικά συμφέρουσα για όλους μας και έτσι οι μικρές μονάδες θα είναι βιώσιμες στο νησί.
Ας δούμε ένα παράδειγμα. Τα πρόβατα μεταφέρονται ζωντανά γιατί δεν υπάρχει εδώ κατάλληλο σφαγείο. Το καράβι δεν έρχεται να παραλάβει και να μεταφέρει λιγότερα από 600 πρόβατα και όποιος έχει μόνο ας πούμε 200 έχει με-γάλο πρόβλημα στη μεταφορά.
Κατορθώσαμε και πήραμε επιδότηση για κάθε μονάδα 75%, αλλά παρόλα αυτά έχω κάνει μεγάλο άνοιγμα. Για να οργανωθούν τα πάντα προσπάθησα πολύ. Κάναμε δύο φορές γεώτρηση για να βρούμε νερό με τεράστια έξοδα και πιο τεράστια απογοήτευση. Την πρώτη φορά στα 150 μέτρα βάθος δεν βρήκαμε νερό. Μέχρι και ραβδοσκόπο είχαμε χρησιμοποιήσει. Τελικά φέραμε επιστήμονα γεωλόγο που μας υπέδειξε το σημείο και κάναμε νέα γεώτρηση και βρήκαμε νερό μετά τα 150 μέτρα. Σύνολο μαζί με τη διαφορά του υψομέτρου γίνεται 380 μέτρα. Χρειάστηκε να προμηθευτούμε μεγάλες γεννήτριες για να φέρνουν με πίεση το νερό από τέτοιο ύψος.
Το νερό, όμως, είναι αρκετό σε ποσότητα, δροσερό και πεντακάθαρο και θα σπείρουμε και θα ποτίζουμε τριφύλλι για ζωοτροφή.
Έχω πάρει μεγάλο ρίσκο αλλά το ρίσκο είναι για τους νέους. Είμαι αισιόδοξος”.
Και μείς είμαστε σίγουροι ότι τέτοιες αξιέπαινες προσπάθειες επιχειρηματικότητας των νέων ανθρώπων του νησιού θα έχουν πραγματικά θετικότατη εξέλιξη.

Θα ήθελα, πρώτα, να χαιρετίσω τους αναγνώστες σας, και να σας συστηθώ. Ονομάζομαι Σαράντος Παναγιώτης και φέρω το βαθμό του Ανθυπασπιστή Λ.Σ. Υπηρετώ στο Λιμενι-κό Σταθμό Αγίου Ευστρατίου, ως Λιμενοσταθμάρχης, από την 21-05-2007. Κατάγομαι από την Σαμοθράκη και είμαι παντρεμένος. Η σύζυγος μου είναι και αυτή Λιμενικός και υπηρετεί στο Λιμενικό Σταθμό Αγίου Ευστρατίου.
Κατά την 15ετή θητεία μου στο Λιμενικό Σώμα, έχω υπηρετήσει σε Υπηρεσίες του ανατολικού Αιγαίου και συγκεκρι-μένα στα νησιά Τήλο και Ρόδο Δωδεκα-νήσων, στη Σαμοθράκη, στην Αλεξανδρούπολη και για ενάμιση χρόνο, τώρα, στο νησί του Αγίου Ευστρατίου. ΄Εχω αναλάβει καθήκοντα τόσο σε γραφεία όσο και εξωτερική υπηρεσία όπου κάθε φορά, η Υπηρεσία έκρινε ότι είναι απαραίτητο.
Ο ΄Αγιος Ευστράτιος είναι ένα μικρό νησί, στο κέντρο του Β.Α. Αιγαίου, του ο-ποίου η γεωγραφική θέση, του προσδίδει ιδιαίτερο χαρακτήρα, καθώς η διέλευση σκαφών, προς τα γύρω νησιά και την ηπειρωτική χώρα αλλά και η είσοδος - έξοδος από τα στενά, οδηγούν σε αυξημένη κίνηση.
Αποτέλεσμα αυτής της αυξημένης κίνησης, είναι και τα διάφορα περιστατικά έρευνας και διάσωσης, που εξε-λίχθηκαν στην περιοχή δικαιοδοσίας του Λ/Σ Αγίου Ευστρατίου. Μπορώ να θυμηθώ ορισμένα από αυτά που συνέβησαν όπως:
Τον Αύγουστο 2007 και συγκεκριμένα την 15-08-2007, ώρα 03:30, ενημερώθηκε η Υπηρεσία μας, μέσω VHF από το Ε/Γ-Ο/Γ “ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ" Ν.Π. 11436, ότι ένα φουσκωτό σκάφος είναι ακυβέρνητο νότια του ακρωτηρίου Υποσμηναγού Ν. Σιαλμά. Οργανώθηκε μεγάλη επιχείρηση διάσωσης, καθώς στο εν λόγω σκάφος παρουσιάσθηκε μηχανική βλάβη και παρασυρόταν από τα κύματα. Τελικά είχαμε ευτυχή αποτελέσματα, καθώς σκάφος του Λιμενικού Σώματος, το Ν/Γ 514 (Λ/Χ Μύρινας), που έπλεε στην ευρύτερη περιοχή, εντόπισε το ακυβέρνητο σκάφος και το οδήγησε ασφαλώς στο λιμένα μας, με επιβαίνοντες δύο άτομα.
Την 18-08-2007 και ώρα 20:00, ενημερώθηκε η Υπηρεσία μας, από το Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, ότι σκάφος που πλέει νότια - νοτιοανατολικά της νήσου, έχει βλάβη στα ναυτιλιακά του όργανα και χρήζει παροχή βοήθειας. Αμέσως απέπλευσε για την εν λόγω περιοχή, το περιπολικό σκάφος του Λ/Σ Αγίου Ευστρατίου όπου στα 4 ν.μ. νότια του ακρωτηρίου Υποσμηναγού Ν. Σιαλμά, εντόπισε το εν λόγω σκάφος και το οδήγησε, ασφαλώς, στο λιμένα μας με επιβαίνοντα τον ιδιοκτήτη του.
Ένα ακόμη περιστατικό, συνέβη την 01-09-2007 και ώρα 10:30, όπου ενημερώθηκε τηλεφωνικά η Υπηρεσία μας από το Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης του Υπουργείου μας, ότι σκάφος βυθίζεται με πέντε επιβαίνοντες, στη θαλάσσια περιοχή νότια - νοτιοανατολικά της νήσου στα 25 ν.μ. περίπου (ύφαλο Τζόνσον). Άμεσα, απέπλευσε για την εν λόγω περιοχή, το περιπολικό σκάφος της Υπηρεσίας μας, όπως και το Α/Κ “Γεώργιος” Ν.Μ. 108 με πλήρωμα τα αδέλφια Κωνσταντίνο και Εμμανουήλ Προβατά και επιβαίνοντα όργανο της Υπηρεσίας μας. Τελικά το σκάφος βυθίστηκε και τα πέντε άτομα διασώθηκαν από ελικόπτερο της Πολεμικής Αεροπορίας, που εδρεύει στην Λήμνο, ενώ το περιπολικό σκάφος της Υπηρεσίας μας βρισκόταν σε κοντινή απόσταση, περί 20 λεπτών πορείας, για την παραλαβή αυτών.
Ακόμη, τα ξημερώματα της 28-10-2007 και ώρα 3:30, ενημερώθηκε η Υπηρεσία μας τηλεφωνικά, από το Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης του Υπουργείου μας, προς εντοπισμό και παροχή βοή-θειας στο κινδινεύον Θ/Γ “MELITE”, ση-μαίας Αγγλίας. Οργανώθηκε μεγάλη επιχείρηση διάσωσης του εν λόγω Θ/Γ, το οποίο παρουσίαζε εισροή υδάτων από την πλώρη. Άμεσα, απέπλευσε το Α/Κ “ΑΓΙΟΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ” Σ.Μ.182, με πλήρωμα τα αδέλφια Χρήστος και Ευστάθιος Βλαστός και επιβαίνοντα εμένα τον ίδιο. Μεταβήκαμε στο Ακρωτήρι Υποσμηναγού Ν. Σιαλμά, όπου εντοπίστηκε το Θ/Γ και δίδοντας κατάλληλες οδηγίες, μεταφέρθηκε αυτοδύναμα, με μισοβυθισμένη την πλώρη στο λιμένα Αγίου Ευστρατίου με τους τρεις Άγγλους υπήκοους ασφαλείς. Έγινε απάντληση υδάτων καθώς η εισροή υδάτων στους κλειστούς χώρους ενδιαίτησης είχαν φθάσει περίπου στο ύψος των 1.70 μ. Στη μεγάλη επιχείρηση διάσωσης του παραπάνω Θ/Γ, πέραν του εν λόγω Α/Κ έλαβαν μέρος το Ε/Γ-Ο/Γ “ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ” Ν.Π. 11436, το ελικόπτερο Super Puma και το Ν/Γ 514 (Λ/Χ Μύρινας).
Επιπρόσθετα, κατά το μή-να Αύγουστο του 2008, τέσσερις φορές, τουρκικά αλιευτικά (μηχανότρατες) εν-τοπίστηκαν στα 5,5 ν.μ. βορειοανατολικά της νήσου Αγιος Ευστράτιος, να επιχειρούν να αλιεύσουν εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Το περιπολικό της Υπηρεσίας μας, ΠΛΣ 352, κινήθηκε στην εν λόγω περιοχή, όπου ακολουθώντας τις προβλεπόμενες διαδικασίες, απομάκρυνε διακριτικά τα τουρκικά αλιευτικά ανατολικά, εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Ο Λιμενικός Σταθμός Αγίου Ευστρατίου είναι ένας ζωντανός κρατικός φορέας, με ιδιαίτερη λαχτάρα για κοινωνική προσφορά στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, την προστασία των θαλάσσιων συνόρων, τη διασφάλιση τακτικών και ασφαλών θαλάσσιων συγκοινωνιών καθώς και στην εξυπηρέτηση πολιτών, τόσο των κατοίκων του νησιού όσο και τουριστών, που το επισκέπτονται. Ο τουρισμός που αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες της οικονομικής ζωής του νησιού συμβάλλει καθοριστικά στην επιβίωση του συνόλου, σχεδόν, των κατοίκων. Σε αυτόν, λοιπόν, τον τομέα, οι κάτοικοι θα πρέπει να καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια δίδοντας κάθε δυνατή διευκόλυνση στους επισκέπτες, είτε αυτοί καταφθάνουν με τα πλοία της γραμμής, είτε με σκάφη (Θ/Γ ή φουσκωτά).
Δίνοντας λοιπόν, σε έναν επισκέπτη μία πληροφορία, ή πιάνοντας ένα σχοινί στον προβλήτα του σκάφους που προ-σπαθεί να δέσει, δεν πρέπει να αποτελεί βάρος αλλά χαρά και εξυπηρέτηση χωρίς να υπάρχει η σκέψη του κέρδους. Η διευκόλυνση των επισκεπτών - τουρι-στών, αποτελούν παράγοντες που θα βοηθήσουν στην παραπάνω εξέλιξη του νησιού στο μέλλον.
Επίσης, θα ήθελα οι αναγνώστες σας να γνωρίζουν, ότι η Υπηρεσία μας λειτουρ-γεί επί 24ώρου βάσεως. Ο Λιμενικός Σταθμός Αγίου Ευστρατίου είναι ανοι-κτός απέναντι προς όλους τους πολίτες που θα χρειαστούν πληροφορίες ή και οποιαδήποτε παροχή βοήθειας. Η προ-σπάθεια που καταβάλλει το προσωπικό του Λ/Σ Αγίου Ευστρατίου είναι πάρα πολύ μεγάλη. Υπάρχει διάθεση για προ-σφορά και εξυπηρέτηση των πολιτών και του κάθε συνανθρώπου μας που έχει ανάγκη.

Η ομάδα "Χαμογαλάστε" (του Χρήστου Στεφάνου)

Οι “Χαμογελάστε!!” είναι μία ομάδα μαθητών του Γυμνασίου Αγίου Ευστρατίου που εδώ και δύο χρόνια χρησιμοποιεί τη φωτογραφία και το διαδίκτυο για να γράφει και να δημοσιεύει σχετικά με τη ζωή στον Άη- Στράτη. Είναι μία προσπάθεια δημιουργικής ενασχόλησης των παιδιών και προώθησης της δικής τους ματιάς πάνω στην ιδιαιτερότητα του να ζεις σε ένα μέρος όπως ο Άη-Στράτης. Τα πέντε παιδιά που εδώ και δύο χρόνια διατηρούν το ιστολόγιο στη διεύθυνση www.xamogelaste.blogspot.com φωτογραφίζουν ή βιντεοσκοπούν, γράφουν και σχολιάζουν τα όσα συμβαίνουν στις ζωές τους.
Μαζί με τα παιδιά ξεκινήσαμε την προσπάθεια αυτή τον Οκτώβριο του 2007 αφού θέλησαν να μάθουν να φωτογραφίζουν. Τα μαθήματα φωτογραφίας γίνονταν εκτός του σχολικού προγράμματος, αλλά ευτυχώς εντός του σχολικού χώρου που τόσο φιλόξενα μας δέχεται ακόμα και στις ώρες που δε γίνονται μαθήματα. Οι φωτογραφίες των παιδιών άρχισαν να μαζεύονται και τότε αρχίσαμε να θέλουμε να τις δείξουμε σε κάποιον. Σε ένα μέρος όπως ο Άη-Στράτης όμως, κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο. Οι κάτοικοι είναι λίγοι και η καθημερινότητα μονότονη για όσους τη μοιραζόμαστε. Σε ποιόν θα έκαναν εντύπωση οι φουρτούνες που όλοι μας ζούμε συνέχεια, σε ποιόν θα έκανε εντύπωση αν διάβαζε ότι στο γυμνάσιο μας οι καθηγητές είναι περισσότεροι από τους μαθητές, ποιός θα ενθουσιαζόταν με τα κατσικάκια που τρέχουν ανέμελα στα βουνά όταν τα έχει συνέχεια μέσα στα πόδια του; Σίγουρα πολύ λίγοι από όσους και όσες χειμώνα καλοκαίρι ζουν εδώ δίπλα μας και μοιράζονται τη χειμερινή μας πλήξη.
Τότε λοιπόν ήταν που σκεφτήκαμε το διαδίκτυο. Εκεί σίγουρα θα υπήρχε κάποιος χώρος και για μας, για να γράφουμε και να δημοσιεύουμε φωτογραφίες και βίντεο. Έτσι θα μπορούσε να διαβάζει τα παιδιά και κόσμος που δε ζει στο νησί. Βέβαια για να πούμε την αλήθεια, τα περισσότερα παιδιά δεν πίστευαν στην αρχή ότι καποιος θα είχε όρεξη να διαβάζει “βαρετά” πράγματα από τις ζωές τους. Παρ΄όλα αυτά ψάξαμε μέχρι που βρήκαμε τα ιστολόγια (blogs), δηλαδή σελίδες που λειτουργούν σαν ηλεκτρονικά ημερολόγια στο διαδίκτυο και στις οποίες ό,τι γράφει κανείς δημοσιεύεται. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν. Έγραψαν, φωτογρα-φίσαν και να που τελικά σήμερα 12.000 αναγνώστες έχουν επισκεφτεί το ιστολόγιο μας και έχουν διαβάσει κομματάκια από τις ζωές τους στον Άη-Στράτη.
Στην πορεία αυτή των δύο χρόνων υπήρχαν πολλές ωραίες και αστείες στιγμές, όπως όταν μαζί με τα παιδιά ζωγραφίσαμε ένα αυτοσχέδιο πανό που έγραφε “Θέλουμε γρήγορο ίντερνετ στο νησί μας” και τα παιδιά φωτογραφήθηκαν για να δημοσιεύσουν αργότερα τη φωτογραφία στη προμετωπίδα του ιστολογίου μας. Η φωτογραφία αυτή δημοσιεύτηκε μετά από λίγες ημέρες στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ και σε πολλά ακόμα ιστολόγια στο διαδίκτυο μέχρι που πολλοί ακόμα χρήστες του διαδικτύου έφτασαν να υποστηρίζουν την κίνηση των παιδιών. Τελικά ο ΟΤΕ ικανοποίησε το αίτημα μας πριν μερικούς μήνες και τώρα τόσο το σχολείο όσο και οι κάτοικοι του νησιού που επιθυμούν έχουν τη δυνατότητα γρήγορης πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Θέλουμε να πιστεύουμε πως οι “Χαμογελάστε!!” με την κίνηση μας αυτή, βάλαμε και εμείς το δικό μας πετραδάκι ώστε να ικανοποιηθεί ένα αίτημα που για πολλά χρόνια είχε διατυπωθεί και από την κοινότητα Αγίου Ευστρατίου.
Μέσα από τη λειτουργία του “Χαμογελάστε!!” κάναμε μια προσπάθεια μαζί με τα παιδιά να λειτουργήσουμε όσο γίνεται πιο συλλογικά. Σκοπός ήταν να ασχοληθούν τα ίδια τα παιδιά με τις ζωές τους και να τις καταγράψουν μέσα από τη δικιά τους οπτική γωνιά διατηρώντας όσο το δυνατό περισσότερο ανεξίτηλη τη φρεσκάδα της παιδικής ματιάς. Σκοπός ήταν, το ιστολόγιο, η φωτογραφία, το βίντεο να γίνουν όπλα δημιουργίας και έκφρασης στα χέρια των παιδιών, όπλα ενάντια στην πληκτική καθημερινότητα της εφηβείας σε έναν τόσο μικρό και απομονωμένο τόπο, να γίνουν αφορμή ώστε τα παιδιά να συμμετέχουν σε μία συλλογική προσπάθεια καλλιεργώντας τον αλληλοσεβασμό και την ανεκτικότητα.
Στα καφενεία του Άη-Στράτη ακούμε συνέχεια τα πηγαδάκια των παππούδων να μιλούν για τους νέους που εγκαταλείπουν το νησί για να σπουδάσουν στις μεγάλες πόλεις. Ακούμε συνέχεια τη φράση “...ο τόπος θα ΄ρημώσει όπου νά ΄ναι” και τότε έρχονται στο μυαλό τα λόγια των παιδιών:

“Η ζωή στον Άη-Στράτη περνάει ήρεμα. Γίνονται τα κλασικά. Σπίτι-σχολείο, σχολείο-σπίτι. Δεν έχει κάτι ιδιαίτερο να κάνεις εδώ. Και ίσως αυτός να είναι και ο κυριότερος λόγος που τα περισσότερα παιδιά θέλουν να φύγουν. Αν προσπαθούσαν να φτιάξουν επιπλέον χώρους ψυχαγωγίας...όχι απαραίτητα καφετέριες. Δεν είναι οι καφετέριες που μας λείπουν, μας λείπει συννενόηση, μας λείπει πολιτισμός.”
Ελένη, Μαθήτρια Β΄ Λυκείου

Αναμφίβολα, τα λόγια αυτά να πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν από την τοπική αυτοδιοίκηση ώστε να ενσκύψει περισσότερο στις ιδιαίτερες ανάγκες των νέων και να επενδύσει στον πολιτισμό που μπορεί να δράσει ως συνεκτικός κρίκος στη μικρή κοινωνία του νησιού. Επίσης θα πρέπει να αναθεωρήσουμε το ρόλο του σχολείου και του εκπαιδευτικού. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε ότι ενώ το Γυμνάσιο Αγίου Ευστρατίου έχει 13 εκπαιδευτικούς διαφορετικών ειδικοτήτων, ουδέποτε ελήφθη μέριμνα ώστε να διδάσκεται στους μαθητές το μάθημα των Καλλιτεχνικών ή της Μουσικής. Τόσο η πολιτεία όσο και η τοπική κοινωνία μαζί με τους εκπαιδευτικούς θα πρέπει να νοηματοδοτήσουν εκ νέου το ρόλο του σχολείου σε μικρά νησιά όπως ο Άη-Στράτης και να το στηρίξουν στο έργο του ως φορέα πολιτισμού και κοιτίδα δημιουργίας.

Μετανάστευση (του Γ. Σιγάλα)

Σήμερα Αγιοστρατίτες ζούνε και προκόβουν σε πολλές πόλεις της Ελλάδας αλλά κυρίως σε χώρες του εξωτερικού. Από το 1850 περίπου υπάρχουν αναφορές για μεγάλη μετανάστευση που συνεχίζεται ακόμη και τώρα σε κάποιο βαθμό. Η Αίγυπτος, το Ζαϊρ, το βελγικό Κογκό, η Μικρά Ασία, η Ρωσία δέχτηκαν τα πρώτα μεταναστευτικά κύματα από το νησί. Στην αρχή του 20ου αιώνα η Αμερική προσέλκυσε ένα πληθυσμό που ζητούσε εργασία και στα μέσα του 20ου αιώνα η μετανάστευση στράφηκε προς την Αυστραλία.
Το νησί ήταν μικρό και παρόλες τις αγροτοκτηνοτροφικές και αλιευτικές δραστηριότητες αυτές δεν αρκούσαν για να θρέψουν τον πληθυσμό. Τον καιρό της τουρκοκρατίας πριν το 1912 και κατόπιν με την απελευθέρωση και την ένταξη του νησιού στο ελληνικό κράτος, η κρατική ενίσχυση των ακριτικών περιοχών ήταν ελάχιστη ως ανύπαρκτη.
Η μετανάστευση ήταν η μόνη λύση για πολλές οικογένειες. Στα ξένα δούλεψαν και αναπτύχθηκαν, και η ομογένεια δραστηριοποιήθηκε σε συλλόγους και στάθηκε αρωγός στην κοινότητα Αγίου Ευστρατίου ενισχύοντας με συνδρομές για το σχολείο, για ανέγερση εκκλησιών, για προικοδοτήσεις κοριτσιών.
Θα μας ενδιέφεραν οι προσωπικές ιστορίες μετανάστευσης των οικογενειών σας.
Μην διστάσετε να μας τις στείλετε για να τις δημοσιεύσουμε.

Τα πέτρινα χρόνια (του Γ. Σιγάλα)

Ο Αη-Στράτης και οι κάτοικοι του αδικήθηκαν από την πρόσφατη ιστορία. Στο πανελλήνιο το νησί έγινε γνωστό ως τόπος εκτοπισμού, ως τόπος εξορίας. Από το 1928 και για 35 χρόνια μέχρι το 1963 χιλιάδες αγωνιστές, δημοκράτες και κομουνιστές, εξορίστηκαν για τις ιδεολογικές τους απόψεις και για τη δράση τους.
Το νησί επελέγη γι’ αυτόν τον σκοπό, χωρίς βεβαίως να ερωτηθούν οι κάτοικοί του, γιατί ήταν απομονωμένο μακρυά από άλλα νησιά, γιατί δεν είχε λιμάνι και γιατί οι συνθήκες διαβίωσης ήταν δύσκολες ακόμη και για τους μόνιμους κατοίκους του.
Οι κάτοικοι είχαν καλή σχέση μαζί τους παρόλο που οι εξόριστοι ζούσαν απομονωμένοι και δεν τους επέτρεπαν γενικώς να εργάζονται παρά καμιά φορά στον θερισμό ή στον τρύγο.
Ζούσαν σε σκηνές ή σε μικρά οικήματα που έφτιαχναν μόνοι τους. Ο Αη-Στράτης δεν ήταν σαν το κολαστήριο της Μακρονήσου αλλά οι εξόριστοι έζησαν δύσκολα με ελάχιστα μέσα και είχαν πολλές τραγικές στιγμές όπως την περίοδο της κατοχής που και στους κατοίκους έλειψε η τροφή.
Όσοι δεν υπέγραφαν την περίφημη “δήλωση”, άνθρωποι του πνεύματος, στρατηγοί του ΕΛΑΣ αλλά και απλοί αγωνιστές πέρασαν χρόνια στο νησί υποφέροντας μακριά από τις οικογένειες τους, οι άντρες από τις γυναίκες τους, οι μανάδες από τα παιδιά τους.
Ευτυχώς αυτό είναι πλέον παρελθόν.
Πέρυσι εγκαινιάστηκε το Μουσείο της Δημοκρατίας στο αναμορφωμένο πέτρινο κτίριο που χρησιμοποιούσαν οι εξόριστοι σαν αναρρωτήριο, για να μεταφέρει τη μνήμη εκείνης της σκοτεινής περιόδου στους επισκέπτες και στις επόμενες γενιές.
Οι μνήμες του παρελθόντος πρέπει να είναι δίδαγμα για το μέλλον.

Συνέντευξη προέδρου της κοινότητας Μπάμπη Μακρή

Ποια θα λέγατε ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι του νησιού σας;Τα σημαντικότερα προβλήματα είναι οι υποδομές και η συγκοινωνία. Σε ότι αφορά τις υποδομές πρέπει να γίνει βελτίωση των υπαρχόντων αλλά και δημιουργία νέων όπως κατασκευή μονάδας διάθεσης λυμάτων, νέο λιμάνι, βελτίωση οδικού δικτύου, αναστήλωση του παλιού οικισμού και ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού.

Με ποιόν τρόπο πιστεύετε ότι θα ήθελαν να δουν τον τόπο τους να αναπτύσεται;Οι θέσεις απασχόλησης για συγκράτηση του πληθυσμού (ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα). Ανάπτυξη πρωτογενή τομέα (κτηνοτροφία - αλιεία) καθώς επίσης και η ανάπτυξη του τουρισμού εναλλακτικών μορφών (αγροτοτουρισμός, καταδυτικός, αλιευτικός) και αξιοποίηση της περιοχής NATURA.

Oι πρωθυπουργικές εξαγγελίες για τη δημιουργία Μουσείου ήταν αναμενόμενες για σας και πως θα μπορού-σατε να τις αξιοποίησετε καλύτερα;Η δημιουργία του “Μουσείου της Δη-μοκρατίας” ήταν μια δέσμευση του Πρωθυπουργού την οποία υλοποίησε κρατώντας το λόγο του. Όμως εκτός από την τεράστια ιστορική, πολιτισμική και πολιτική σημασία του για όλους τους Έλληνες το Μουσείο μπορεί να γίνει σημαντικό εργαλείο πολιτισμού και μοχλός ανάπτυξης για το νησί μας.

Νομίζετε πως θα προχωρήσει η εφαρμογή του σχεδίου “Αη-Στράτης πράσινο νησί”; Αν τελικά γίνετε το πρώτο πράσινο νησί στην Ελλάδα σκέφτεστε να συμμετάσχετε ενεργά, όπως στη Δανία όπου οι κάτοικοι του Σάμσο έχουν μετοχές στην εκμετάλευση της πράσινης ενέργειας;Ο τρόπος εφαρμογής του προγράμματος για να γίνει ο Αη-Στράτης “πράσινο νησί” θα εξετασθεί και θα αποφασισθεί κατά τα στάδια εκπόνησης της σχετικής μελέτης, που θα συνταχθεί από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Στη φάση αυτή θα λάβουμε υπόψη μας κάθε ανάλογη πρακτική εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και το νησί Σάμσο στη Δανία.

Τριάντα χρόνια η γεωργία είναι απούσα στον Αη-Στράτη. Υπάρχει δρόμος για την επιστροφή της;Πιστεύουμε πως υπάρχει στοχεύοντας όμως σε ειδικές οικολογικές ανταγωνιστικές καλλιέργειες, αξιοποιώντας το εύφορο ηφαιστειογενές έδαφος και το ήπιο κλίμα του νησιού, καθώς και την ύπαρξη ενός ικανού υδροφόρου ορίζοντα, που μπορεί να εμπλουτιστεί ακόμη περισσότερο με την κατασκευή υδατοφραγμάτων.

Δεν έχετε ούτε τυροκομείο ούτε σφαγείο. Πως θα αναπτύξετε την κτηνοτροφία;Οι υποδομές αυτές μπορεί εύκολα να προκύψουν και μέσα από το πρόγραμμα “πράσινο νησί” αλλά και μέσα από το ΕΤΠΑ. Το βασικό είναι ότι η κτηνοτροφία υπάρχει ακόμη στο νησί με ικανό αριθμό ζώων (7.000 - 8.000 γιδοπρόβατα) και απασχολεί κυρίως νέους κτηνοτρόφους.

Υπάρχει σχέδιο για βιολογική ιχθυοκαλλιέργεια;Η ιχθυοκαλλιέργεια δεν έχει δυνατότητα εφαρμογής στο νησί μας λόγω των πολύ ισχυρών κυματισμών, αφού δεν υπάρχει προστατευμένη υπήνεμη περιοχή.

Μπορεί να αναπτυχθεί τουριστικά ο Αη-Στράτης και πως;Πιστεύουμε ότι μπορεί αξιοποιώντας και προβάλλοντας τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, που αναφέραμε πιο πάνω, αφού το νησί διαθέτει θαυμάσιο χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον, με πολλές παραλίες, δάσος βελανιδιάς, σπάνια μεσογειακά φυτά, πουλιά και ζώα και υπέροχο βυθό, όπου ζει και αναπαράγεται η φώκια μονάχους- μονάχους.

Πόσο αυξάνετε ο πληθυσμός του νησιού το καλοκαίρι;Το καλοκαίρι ο πληθυσμός πενταπλασιάζεται περίπου.

Πως καλύπτονται οι ανάγκες των κατοίκων σε θέματα υγείας;Υπάρχει Πολυδύναμο Αγροτικό Ιατρείο (δύο αγροτικοί ιατροί, ένας νοσηλευτής, ένας επιμελητής Α’ γενικής ιατρικής και παθολογίας). Επίσης λειτουργεί σύγχρονο αδειοδοτημένο από την ΥΠΑ ελικοδρόμιο, για επείγουσες μεταφορές.

Έχετε αρκετούς μετανάστες που σκέφτονται να επιστρέψουν;Υπάρχουν αρκετοί που θέλουν να επιστρέψουν. Η προσπάθειά μας είναι να διευκολύνουμε αυτή την επιλογή τους.

Υπάρχουν εξόριστοι που αποφάσισαν να μείνουν στο νησί όταν ήταν πια ελεύθεροι;Όχι εκτός από τον κύριο Αντώνη Ρακόπουλο ο οποίος παντρεύτηκε μετά από χρόνια στην Αθήνα με την καταγόμενη από τον Αη-Στράτη κα Ευτέρπη και επέστρεψαν ως συνταξιούχοι.

Πως γίνονται οι συναλλαγές των κατοίκων χωρίς συμβολαιογράφο και δικηγόρους;Με τη μετάβασή τους στη Λήμνο ή πολλές φορές με τη μετάβαση δικηγόρων και συμβολαιογράφων στον Άγιο Ευστράτιο.

Υπάρχουν αρκετά εστιατόρια, ταβέρνες και ξενοδοχεία στην περίπτωση που αυξηθεί η τουριστική κίνηση;Αυτά που υπάρχουν σήμερα εξυπηρε-τούν την υφιστάμενη τουριστική κίνηση. Σε περίπτωση αύξησης πιστεύουμε ότι θα δημιουργηθούν και άλλα.

Πως ονειρεύεστε τον τόπο σας 20 χρόνια μετά;Να είναι ένας τόπος που έχει διατηρήσει το φυσικό του περιβάλλον και έχει καταφέρει να αποτελεί για τους νέους τόπο επιλογής τους, να ζήσουν και να δημιουργήσουν σε αυτόν.